Hieronder staat hetzelfde historische verhaal herschreven in de tegenwoordige tijd, met behoud van de feiten en de verhalende stijl.
Jan Heldens en zijn familie in een onrustige zeventiende eeuw
Jan Heldens is een zoon van Heijcken Heldens en Griet (Gridtgen) Copperts. Het gezin leeft rond 1630 in een periode van grote onzekerheid. Heijcken Heldens overlijdt vermoedelijk rond 1632, terwijl Griet nog tot omstreeks 1658 in leven blijft. Uit hun huwelijk zijn ten minste twee kinderen bekend: Lijsbeth Heldens en Jan Heldens.
De familie Heldens behoort tot de kleine landbouwende bevolking. In 1628 verschijnt Jan in de registers van de schepenbank van Baarlo als Jan Heinckens Heldens. Hij bezit een morgen land in lijfsgewin, gelegen “op den Bergh”, waarvoor hij jaarlijks een vlem aan thijns betaalt. Dit wijst erop dat de familie over bescheiden grond beschikt en deel uitmaakt van het lokale feodale systeem.
Jan Heldens en Trijn Bolten
Jan Heldens vestigt zich later in Bree, waar hij trouwt met Trijn Bolten. Samen vormen zij een gezin in de nadagen van de Tachtigjarige Oorlog. Terwijl elders in de Nederlanden de zeventiende eeuw bekendstaat als de Gouden Eeuw, ervaart Limburg deze periode vooral als een tijd van oorlog, onrust en economische achteruitgang. Legers trekken door het gebied en het dagelijks leven staat voortdurend onder druk.
Jan en Trijn krijgen meerdere kinderen:
-
Wilhelmina Heldens, die later in verband staat met Hendrik Hermans en in 1675 overlijdt;
-
Aerdt Heldens;
-
Frenske Heldens;
-
Jan Heldens, vernoemd naar zijn vader.
De pest: angst en ontwrichting
De zeventiende eeuw is ook de eeuw van terugkerende pestepidemieën. Niemand weet hoe de ziekte genezen kan worden. Zij is uiterst besmettelijk en wanneer één persoon in een huis ziek wordt, volgen de anderen vaak binnen enkele dagen. Artsen en geestelijken lopen hetzelfde risico. Binnen twee tot acht dagen kan iemand overlijden en begraven zijn.
Wanneer de pest in een huis uitbreekt, vluchten de gezonde bewoners vaak weg en laten zij de zieke achter. Angst en wanhoop overheersen en het dagelijks leven komt tot stilstand. Het is een tijd waarin de Gouden Eeuw voor velen een donkere schaduw heeft.
In de archieven van Bree tekent zich in 1661 een patroon af binnen de familie Heldens. In korte tijd overlijden drie personen:
-
op 16 februari 1661 overlijdt Arnolda Heldens;
-
op 20 februari 1661 overlijdt Joannes Heldens;
-
op 20 maart 1661 overlijdt Jan Heldens.
De archieven geven geen uitsluitsel over de precieze familiebanden, maar het is voorstelbaar dat deze overlijdens met elkaar samenhangen en het gevolg zijn van een pestuitbraak binnen één gezin of familiekring.
Een volgende generatie
Na de dood van Jan Heldens blijft de familienaam in Bree aanwezig. In 1678 wordt een Jan Heldens genoemd als schepen:
“Den jonge Jan Heldens, schepen, gehuwd met Frenske, dochter van Gijsbert Gijsen.”
Het ligt voor de hand dat deze “jonge Jan” de zoon is van Jan Heldens en Trijn Bolten. Zijn schoonvader Gijsbert Gijsen overlijdt op 2 november 1683 in Bree. Mogelijk overlijdt deze Jan Heldens zelf op 21 november 1681, zoals vermeld in de overlijdensinschrijving Bree S1681-014.
Jan Heldens is een kind van Heijcken Heldens en Griet (Gridtgen) Copperts.
1630 reconstructie gezin: Heldens – NN , Griet LTG 88-57
| Heldens, Heijcken | gedoopt | ||||
| overlijdt | 1632? | ||||
| trouwt | |||||
| NN, Griet | gedoopt | ||||
| overlijdt | 1658? |
Kinderen van Heijcken Heldens en Griet:
1628 Jan Heinckens Heldens zoon van een morgen land lijfsgewin gelegen op den Bergh en betaald een vlem tot thijns. Schepenbank Baarlo 435 RAL.
Jan Heldens trouwt met Trijn Bolten.
1630 reconstructie gezin: Heldens – Bolten
Kinderen:
| Wilhelmina | gedoopt | |||||
| hendrik hermans | ||||||
| overlijdt | 1675 | |||||
| Aerdt | gedoopt | |||||
| Frenske | gedoopt | |||||
| Jan | gedoopt | |||||
Bree S1681-014 – 21-11-1681 – inv. 255 blz. 82.Jan Heldens 21 9bris